قبل از شروع عید نوروز، آذربایجانی‌ها با برگزاری مراسم خاص به استقبال فصل بهار می‌روند كه یكی از مهم‌ترین و مفصل‌ترین آنها مراسم چهارشنبه‌سوری است.

چهارشنبه سوری به سبک تبریزی‌ها

در گذشته نه چندان دور مراسم جالبی در این شب در استان آذربایجان شرقی برگزار می‌شد كه خیلی از آنها با گذشت زمان و ورود تكنولوژی رنگ باخته و تغییر چهره داده‌اند.

یكی از این مراسم ها ، هدیه فرستادن به خانه تازه‌عروس است. چهارشنبه شب آخر سال هدیه تازه عروس كه شامل چهارشنبه یمیشی (آجیل چهارشنبه ‌سوری)، غذاهای پخته تزئین ‌شده، هدایایی برای داماد و فامیل نزدیك اوست را درون مجمع بزرگ می‌گذاشتند و به خانه دختر می‌فرستادند و كسی كه مجمع را حمل می‌كرد از طرف خانواده داماد انعام می‌گرفت.

البته این مراسم امروزه نیز در بعضی از شهرها و روستاهای استان برگزار می‌شود، منتهی با رنگ و بوی امروزی‌تر، حتی در گذشته، مردم سهم میراب محله، شبگرد، پلیس محله و بابای مدرسه را كه شامل پیراهن، آجیل و... بود، كنار می‌گذاشتند.

بهترین غذای شب چهارشنبه‌سوری در گذشته قورمه‌سبزی بود كه در حیاط خانه‌ها و روی اجاق پخته می‌شد و عطر و بوی برنج و قورمه‌سبزی از همه خانه‌ها برمی‌خاست

آنچه بیشتر در گذشته میان آذربایجانی‌ها رسم بود، مراسم شال‌اندازی پسران جوان در شب چهارشنبه‌سوری بود. در این مراسم كه اكنون نیز در بعضی از روستاهای این خطه به چشم می‌خورد، پسران جوان، شالی را برداشته و آن را از سوراخ بالای بام خانه پایین می‌انداختند و صاحبخانه متناسب با وسع مالی خود هدایایی چون آجیل، شیرینی، تخم‌مرغ و حتی جوراب را در گوشه شال می‌بست تا پسر آن را بالا بكشد.

در اینجا اگر پسر خواستگار دختر خانواده بود، شال را بالا نمی‌كشید و اگر خانواده دختر با این وصلت موافق بودند یكی از لوازم دختر را به شال می‌بستند.

بهترین غذای شب چهارشنبه‌سوری در گذشته قورمه‌سبزی بود كه در حیاط خانه‌ها و روی اجاق پخته می‌شد و عطر و بوی برنج و قورمه‌سبزی از همه خانه‌ها برمی‌خاست.

از آداب خاص آذربایجانی‌ها روز چهارشنبه آخر سال این بود كه به سرچشمه می‌رفتند و زنان كوزه‌ها و كاسه بشقاب‌های سفالی كهنه را كنار چشمه می‌شكستند و كوزه نو را از آب چشمه پرمی‌كردند و آب آن را به چهارگوشه خانه می‌ریختند، دعا می‌خواندند و جلوی در را جارو می‌كردند و معتقد بودند با این كار تا یك سال با روحیه شاد زندگی می‌كند

در قدیم در چنین روزی مغازه‌ها را آذین می‌بستند و مجمع‌های بزرگ را به صورت طبقه‌های متعدد درمی‌آوردند و با آجیل‌های چهارشنبه‌سوری پر می‌كردند و با انواع مجسمه‌ها، ساعت‌ها و... تزئین می‌كردند و در معرض فروش می‌گذاشتند و معمولا تا پایان شب این آجیل‌ها فروش می‌رفتند.

از آداب خاص آذربایجانی‌ها روز چهارشنبه آخر سال این بود كه به سرچشمه می‌رفتند و زنان كوزه‌ها و كاسه بشقاب‌های سفالی كهنه را كنار چشمه می‌شكستند و كوزه نو را از آب چشمه پرمی‌كردند و آب آن را به چهارگوشه خانه می‌ریختند، دعا می‌خواندند و جلوی در را جارو می‌كردند و معتقد بودند با این كار تا یك سال با روحیه شاد زندگی می‌كند.

یكی دیگر از رسوم آذربایجانی‌ها در این شب آتش روشن كردن و پریدن از روی آتش بود كه این رسم امروزه فقط در میان جوانان مرسوم است.

در این مراسم مردم و بخصوص جوان‌ها روی پشت‌بام‌ها آتش روشن می‌كردند و از روی آن می‌پریدند. همچنین درون كوزه‌ای را از مواد آتش‌زا كه خطر انفجار و آتش‌سوزی نداشت پر می‌كردند و زیر كوزه را سوراخ می‌كردند و توی آن فتیله می‌گذاشتند كه بعد از آتش زدن فتیله، نور آن تا حدود 30 متری در آسمان پیدا بود.یكی دیگر از مراسم آذربایجانی‌ها در این شب فال گوش ایستادن و شنیدن سخنان رهگذران بود. در این مراسم زنان و بخصوص دختران جوان پشت در ایستاده و سخنان اولین رهگذران را گوش داده و در زندگی آینده خود تعبیر می‌كردند. البته این روش به گونه دیگری نیز انجام می‌گیرد.

به این صورت كه دختران جوان بیرون خانه ایستاده و كلیدی زیر پای خود قرار می‌دادند و صحبت‌های اولین رهگذران را شنیده و تعبیر می‌كردند.

+ نوشته شده در  چهارشنبه دهم آبان 1391ساعت   توسط علی شقایی  |